ไขข้อสงสัย เสียวท้องเวลาที่นั่งรถขึ้นลงเนิน
สวัสดีครับวันนี้ผมนั่งรถไปไปต่างจังหวัด ก็เลยได้ข้อสงสัยมา คือว่าเวลานั่งรถขึ้นเนินและลงเนินแบบรวดเร็วผมรู้สึกเสียวท้อง โดยเฉพาะเวลาที่กินอิ่มๆ มา กลับมาเลยมาค้นหาข้อมูลคลายข้อสงสัย ก็ได้นำข้อมุลดีๆมาฝากเพื่อนๆ ด้วยครับคือว่า เวลาตื่นเต้นตกใจ อาการเสียววูบในท้องและอาการตื่นเต้นตกใจ เป็นอาการปกติจาก Autonomic nervous activity เปลี่ยนแปลงทันที
ระบบประสาทอัตโนมัติ เรียกว่า autonomic nervous system เป็นระบบประสาทที่สำคัญในการควบคุมการทำงานของอวัยวะภายในของร่างกาย ดังนั้นความผิดปกติของระบบประสาทอัตโนมัติจะทำให้เกิดโรคต่างๆ ขึ้นเป็นจำนวนมาก ระบบประสาทชนิดนี้ศูนย์กลางอยู่ภายในไขสันหลัง แกนสมอง และสมองส่วนฮัยโปธาลามัส โดยจะทำงานเป็นอิสระอยู่นอกเหนือการควบคุมของอำนาจจิตใจ ระบบประสาทอัตโนมัติทำหน้าที่ควบคุมการทำงานของอวัยวะภายในของร่างกายให้อยู่ในสภาพปกติ ระบบประสาทอัตโนมัตินี้แบ่งออกเป็น 2 ชนิด คือ ระบบประสาทซิมพาเตติก และระบบประสาทพาราซิมพาเตติก
ระบบประสาทซิมพาเตติก (sympathetic nervous system) จะเริ่มต้นจากไขสันหลังส่วนอกที่ 1 จนถึงไขสันหลังส่วนเอวที่ 2 โดยมีศูนย์กลางอยู่ในไขสันหลัง ประกอบด้วยกลุ่มเซลล์อยู่ในบริเวณด้านข้างของเนื้อสีเทาของไขสัน หลังจากศูนย์กลางจะมีเส้นใยประสาทไปสู่ปมประสาท ซึ่งจะอยู่ห่างจากอวัยวะที่ไปสู่ แต่จะมีเส้นทางประสาทแยกออกไปควบคุมการทำงานของอวัยวะต่างๆ ดังกล่าว การเร้าประสาทซิมพาเตติกจะทำให้ร่างกายเตรียมพร้อมสำหรับเผชิญอันตรายหรือภาวะฉุกเฉิน
ระบบประสาทพาราซิมพาเตติก (parasympathetic nervous system) จะออกจากระบบประสาทส่วนกลาง โดยผ่านร่วมไปกับเส้นประสาทสมองบางเส้น และประสาทไขสันหลังส่วนกระเบนเหน็บ ใยประสาทพาราซิมพาเตติกมากกว่าร้อยละ 80 อยู่ในเส้นประสาทเวกัส ซึ่งไปเลี้ยงบริเวณช่องอกและช่องท้อง เป็นระบบประสาทที่ทำหน้าที่ควบคุมการสะสมพลังงาน ควบคุมระดับการทำงานของอวัยวะภายใน หลอดเลือดส่วนต่างๆ ให้อยู่ในสภาพพร้อมที่จะทำงานได้
ผลของระบบประสาทซิมพาเตติกและพาราซิมพาเตติกจะส่งผลต่ออวัยวะต่าง ๆ เช่นหัวใจ ม่านตา ระบบทางเดินอาหาร หลอดเลือด หลอดลม ต่อมเหงื่อ อุณหภูมิร่างกาย มดลูกและกระเพาะปัสสาวะครับ
อาการเกร็งและเสียวท้องน้อยก็เกิดจากผลของระบบประสาทซิมพาเตติกทำให้กระเพาะปัสสาวะขยายยืดออก
***เมื่อร่างกายตื่นตัว ตื่นเต้น ตกใจ ซิมพาเธติกจะทำงานผลก็ตามทั้ง 9 ข้อ แต่หลังจากนั้นสักช่วงเวลาหนึ่งขึ้นอยู่กับบุคคลร่างกายจะค่อยปรับตัว คลายความตื่นเต้นลง สัญญาณประสาทที่ส่งจากซิมไปยับยั้งพาราซิมก็จะลดลง พาราซิมก็จะค่อยแสดงหน้าที่ออกมา ซึ่งแต่ละคนก็ใช้เวลาต่างกันขึ้นกับจิตใจ อารมณ์ ความรู้สึก และประสบการณ์แต่ละคนครับ
***ส่วนอาการเสียวแปลบเกิดจาก visceral refer pain เพราะบริเวณที่ร้าวมาจากกระเพาะปัสสาวะ จะรู้สึกที่ท้องน้อย และหลังส่วนเอว ลำไส้ก็รู้สึกบริเวณสะดือ ซึ่งการหดหรือขยายตัวอย่างกระทันหันของอวัยวะดังกล่าว อาจทำให้เกิดความรู้สึกบริเวณดังกล่าวได้
กลไกการทรงตัว
1. อวัยวะทรงตัวในหูชั้นในที่เรียกว่า vestibular apparatus ซึ่งประกอบด้วย semicircular canal, utricle และ saccule
2. อวัยวะรับรู้โดยการเห็น (visual system) ได้แก่ ตา
3. อวัยวะรับความรู้สึกจากกล้ามเนื้อและข้อ (proprioceptive system)
กรณีที่อวัยวะรับความรู้สึกที่เกี่ยวกับการทรงตัวระบบหนึ่งมีความผิดปกติ ข้อมูลที่ส่งไปยังสมองจะขัดแย้งกับข้อมูลที่ได้รับจากอวัยวะรับความรู้สึกอื่นๆ เป็นผลให้การรับความรู้สึกด้านการทรงตัวผิดไปจากปกติ (The sensory conflict) หรือกรณีที่อวัยวะในการรับรู้เกี่ยวกับการทรงตัวทำงานเป็นปกติ แต่มีการกระตุ้นที่มากเกินกว่าการทำงานตามปกติของอวัยวะรับความรู้สึกที่เกี่ยวกับการทรงตัว เช่น การกลัวที่สูง (Height vertigo)
รู้อย่างนี้แล้วถึงกับอ๋อเลยครับ ต้องขอบคุณข้อมูลดีๆ ที่ทำให้หายขึ้สงสัยจาก กระทู้ในพันทิป
ระบบประสาทซิมพาเตติก (sympathetic nervous system) จะเริ่มต้นจากไขสันหลังส่วนอกที่ 1 จนถึงไขสันหลังส่วนเอวที่ 2 โดยมีศูนย์กลางอยู่ในไขสันหลัง ประกอบด้วยกลุ่มเซลล์อยู่ในบริเวณด้านข้างของเนื้อสีเทาของไขสัน หลังจากศูนย์กลางจะมีเส้นใยประสาทไปสู่ปมประสาท ซึ่งจะอยู่ห่างจากอวัยวะที่ไปสู่ แต่จะมีเส้นทางประสาทแยกออกไปควบคุมการทำงานของอวัยวะต่างๆ ดังกล่าว การเร้าประสาทซิมพาเตติกจะทำให้ร่างกายเตรียมพร้อมสำหรับเผชิญอันตรายหรือภาวะฉุกเฉิน
ระบบประสาทพาราซิมพาเตติก (parasympathetic nervous system) จะออกจากระบบประสาทส่วนกลาง โดยผ่านร่วมไปกับเส้นประสาทสมองบางเส้น และประสาทไขสันหลังส่วนกระเบนเหน็บ ใยประสาทพาราซิมพาเตติกมากกว่าร้อยละ 80 อยู่ในเส้นประสาทเวกัส ซึ่งไปเลี้ยงบริเวณช่องอกและช่องท้อง เป็นระบบประสาทที่ทำหน้าที่ควบคุมการสะสมพลังงาน ควบคุมระดับการทำงานของอวัยวะภายใน หลอดเลือดส่วนต่างๆ ให้อยู่ในสภาพพร้อมที่จะทำงานได้
ผลของระบบประสาทซิมพาเตติกและพาราซิมพาเตติกจะส่งผลต่ออวัยวะต่าง ๆ เช่นหัวใจ ม่านตา ระบบทางเดินอาหาร หลอดเลือด หลอดลม ต่อมเหงื่อ อุณหภูมิร่างกาย มดลูกและกระเพาะปัสสาวะครับ
อาการเกร็งและเสียวท้องน้อยก็เกิดจากผลของระบบประสาทซิมพาเตติกทำให้กระเพาะปัสสาวะขยายยืดออก
***เมื่อร่างกายตื่นตัว ตื่นเต้น ตกใจ ซิมพาเธติกจะทำงานผลก็ตามทั้ง 9 ข้อ แต่หลังจากนั้นสักช่วงเวลาหนึ่งขึ้นอยู่กับบุคคลร่างกายจะค่อยปรับตัว คลายความตื่นเต้นลง สัญญาณประสาทที่ส่งจากซิมไปยับยั้งพาราซิมก็จะลดลง พาราซิมก็จะค่อยแสดงหน้าที่ออกมา ซึ่งแต่ละคนก็ใช้เวลาต่างกันขึ้นกับจิตใจ อารมณ์ ความรู้สึก และประสบการณ์แต่ละคนครับ
***ส่วนอาการเสียวแปลบเกิดจาก visceral refer pain เพราะบริเวณที่ร้าวมาจากกระเพาะปัสสาวะ จะรู้สึกที่ท้องน้อย และหลังส่วนเอว ลำไส้ก็รู้สึกบริเวณสะดือ ซึ่งการหดหรือขยายตัวอย่างกระทันหันของอวัยวะดังกล่าว อาจทำให้เกิดความรู้สึกบริเวณดังกล่าวได้
กลไกการทรงตัว
1. อวัยวะทรงตัวในหูชั้นในที่เรียกว่า vestibular apparatus ซึ่งประกอบด้วย semicircular canal, utricle และ saccule
2. อวัยวะรับรู้โดยการเห็น (visual system) ได้แก่ ตา
3. อวัยวะรับความรู้สึกจากกล้ามเนื้อและข้อ (proprioceptive system)
กรณีที่อวัยวะรับความรู้สึกที่เกี่ยวกับการทรงตัวระบบหนึ่งมีความผิดปกติ ข้อมูลที่ส่งไปยังสมองจะขัดแย้งกับข้อมูลที่ได้รับจากอวัยวะรับความรู้สึกอื่นๆ เป็นผลให้การรับความรู้สึกด้านการทรงตัวผิดไปจากปกติ (The sensory conflict) หรือกรณีที่อวัยวะในการรับรู้เกี่ยวกับการทรงตัวทำงานเป็นปกติ แต่มีการกระตุ้นที่มากเกินกว่าการทำงานตามปกติของอวัยวะรับความรู้สึกที่เกี่ยวกับการทรงตัว เช่น การกลัวที่สูง (Height vertigo)
รู้อย่างนี้แล้วถึงกับอ๋อเลยครับ ต้องขอบคุณข้อมูลดีๆ ที่ทำให้หายขึ้สงสัยจาก กระทู้ในพันทิป
